niedziela, 13 lipca 2014

78. Wiesław Helak "Scenariusze syberyjskie"

Do lektury "Scenariuszy syberyjskich" podchodziłem z dużą rezerwą, obawiając się, że nie udźwignę formy tekstu - scenariuszy, które oferuje Wiesław Helak. Nigdy nie miałem z nimi (scenariuszami) do czynienia, uważając, że charakteryzuje je zwięzłość, prostota językowa oraz że nie są w stanie pobudzić mojej wyobraźni w stopniu, który mógłby mnie zachwycić. Jak się okazało - byłem w błędzie, a "Scenariusze syberyjskie" wywarły na mnie dosyć duże wrażenie, zapadając głęboko w pamięć.

Wiesław Helak, urodzony w 1948 roku, jest reżyserem oraz scenarzystą (filmy: "Złodziej" - wg dramatu Wiesława Myśliwskiego, "Epizod", "Własna wina", "Coś się kończy", "Opowieści Harley'a". 

"Scenariusze syberyjskie" składają się z czterech tekstów: "Buriacki Bóg", "Jakuty", "Paczurland" oraz "Żebyście zdechli". Historie te w sposób niezwykle plastyczny przedstawiają losy mieszkańców wschodniej Rosji oraz polaków zesłanych w głąb Syberii. Pierwszy z wyżej wymienionych scenariuszy przedstawia historię Benedykta Dybowskiego, sławnego zoologa, który, za udział w organizacji powstania styczniowego został skazany na 12 lat ciężkich robót na zesłaniu (choć początkowo została wymierzona mu kara śmierci). Benedykt Dybowski, wraz z Wiktorem Godlewskim, naprzeciw niesprzyjającym warunkom, przeprowadzał badania na Jeziorze Bajkał, odkrywając nowe gatunki flory i fauny. Zesłaniec wykazał się także dużymi zdolnościami i wiedzą medyczną, lecząc oraz odbierając porody. W kolejnych scenariuszach poznajemy Wacława Sieroszewskiego, etnografa i prozaika, badającego życie i zwyczaje mieszkańców Jakucji oraz Bronisława Piłsudskiego, badacza kultury i języka Niwchów i Ajnów, a prywatnie brata Józefa Piłsudskiego. Ostatni scenariusz - "Żebyście zdechli", został napisany na podstawie wspomnień z Kazachstanu Grażyny Jonkajtys-Luba, opublikowanych w Instytucie Literackim w Paryżu, a także rodzinnych historii zesłańczych z lat 1940-1946.

Nie ukrywam, że z przyczyn subiektywnych obawiałem się lektury "Scenariuszy syberyjskich". Jednak, moje zainteresowanie Rosją sprawiło, że postanowiłem zmierzyć się z najnowszym dziełem Wiesława Helaka. Pierwsze, co zauważyłem czytając niniejsze teksty, to oszczędność słowa, minimalizm, lapidarność oraz niezwykła plastyczność. Reżyser znany m.in. z ekranizacji "Złodzieja" Wiesława Myśliwskiego pisze w sposób bardzo oszczędny i wyważony, aczkolwiek treściwy i interesujący. Scenariusze, przygotowane z myślą o filmie, traktują o człowieku i Jego relacjach, przedstawiając postacie nieprzeciętne, o wielowymiarowej naturze. Wiesław Helak prezentuje ciężką, wymagającą wiele wysiłku i odwagi, syberyjską rzeczywistość, uwypuklając osobliwość i zwyczaje jej mieszkańców. W "Scenariuszach syberyjskich" występuje niewiele dialogów, a osobowości bohaterów czytelnik poznaje za pomocą licznych opisów ich zachowań i postępowań. Ciekawym dopełnieniem treści "Scenariuszy syberyjskich" są fotografie, przedstawiające historyczne wydarzenia, zwyczaje, jak i samych mieszkańców, wybitne postacie, a także lokalną tradycję.

Najnowszy zbiór scenariuszy Wiesława Helaka polecam wszystkim zainteresowanym losem zesłańców oraz mieszkańców Syberii, pasjonatom historii, a także czytelnikom poszukujących wyzwań literackich.

4/6

Za książkę serdecznie dziękuję portalowi Sztukater.

10 komentarzy:

  1. Dziękuję za recenzję tej pozycji bowiem szukam czegoś ciekawego dla znajomego który uwielbia tą tematykę. Mam nadzieję, że tej książki jeszcze nie czytał. Pozdrawiam :)

    OdpowiedzUsuń
  2. A ja nabyłam sobie w TRIO Wiesława Helaka, ale "Lwowską noc".

    OdpowiedzUsuń
  3. Widzę, że to lektura adresowana do mnie. Rozejrzę się za nią ;)

    OdpowiedzUsuń
  4. Ten czas w historii w ogóle mnie nie interesuje.

    OdpowiedzUsuń
  5. jakoś boję się takich książek chyba zbyt cieżkie dla mnie

    OdpowiedzUsuń
  6. Czuję się zainteresowana Scenariuszami :)

    OdpowiedzUsuń
  7. To lektura idealna dla mojego wujka, on uwielbia takie książki.

    OdpowiedzUsuń
  8. Jestem jak najbardziej zainteresowana ;)
    Pozdrawiam!

    OdpowiedzUsuń
  9. Rosja to nie mój kierunek świata. obawiam się, że nie doceniłabym tego typu lektury.

    OdpowiedzUsuń
  10. Ojej, nie mój klimat, ale zapowiada się ciekawie ;) Może dobry pomysł na prezent? :D

    OdpowiedzUsuń